نمی‌دانم چرا این پست را می‌خوانید؛ شاید از روی کنجکاوی، شاید برای بالا بردن اطلاعات عمومی یا شاید هم برای بالا بردن قدرت مذاکره. ولی من با مورد آخر کار دارم؛ بالا بردن قدرت مذاکره. مثل دفعات قبل که می‌خواستیم با #زبان_ما برنامه‌نویس‌ها آشنا شوید، این بار هم می‌خواهیم گوشه‌ی دیگری از کلمات خودمان را برایتان شرح دهیم.

البته این پست، ادامه‌ی پستی است که راجع به دیتابیس نوشتیم. در این پست، به انواع مختلف دیتابیس می‌پردازیم. گفتن‌اش خالی از لطف نیست که محتوای این پست، با کمک همکاران‌مان در تیم فنی و مطالعه‌ی مطالب وب‌سایت brighthub.com نوشته شده است.

دیتابیس‌ها را با رویکرد‌های مختلفی دسته‌بندی می‌کنند؛ از نحوه‌ی عملکرد و حجم اطلاعات‌شان گرفته تا استفاده‌شان. چیزی که برای ما جذاب است و راجع به آن می‌نویسیم، دسته‌بندی دیتابیس بر مبنای سیستم مدیریت اطلاعات‌شان (DBMS) است. از این منظر، دیتابیس‌ها به پنج دسته‌ی مختلف تقسیم می‌شوند:

  (Rational Databaseدیتابیس‌های ارتباطی -

اجازه بدهید برای معرفی این سیستم، به نحوه‌ی آدرس دادن نگاه کنیم. زمانی که می‌خواهیم آدرسی را در شهر پیدا کنیم، از بزرگ به کوچک می‌رویم. ابتدا به شهر می‌رویم، بعد میدان یا منطقه را پیدا می‌کنیم، بعد خیابان، کوچه و در آخر شماره پلاک. تصور کنید که تمام پلاک‌های کوچه در جدولی نوشته شود. تمام کوچه‌ها هم در جدول خیابان ذخیره شود. به همین ترتیب، خیابان‌ها هم می‌توانند در جدول منطقه و مناطق، در جدول شهر ذخیر شوند. به شکل زیر نگاه کنید:

تهران می‌تواند جدولی بیست و دو خانه باشد که هر خانه‌اش، به یک منطقه مربوط باشد. هر منطقه هم جدولی از خیابان‌ها را در خود دارد و خیابان‌ها، جداولی از کوچه‌ها هستند. این جدول‌های تو در تو، با لینک به هم متصل می‌شوند. چنین دیتابیسی، یک «دیتابیس ارتباطی» است.

تقریبا تمام دیتابیس‌های مشهور، از این نوع هستند.

- دیتابیس‌های خطی (Linear Database)

این نوع دیتابیس، ساده‌ترین و در عین حال کم استفاده‌ترین نوع دیتابیس است. در این سیستم، همه‌ی اطلاعات به صورت فایل‌های متنی چیده می‌شوند و در یک لحظه، قابل دیدن هستند. چنین سیستمی را می‌توان به دیواری تشبیه کرد که اطلاعیه‌های زیادی رویش چسبانده شده باشد. در این حالت، دیگر نیازی به این نیست که جدول‌ها را باز کنیم و اطلاعات را از آن‌ها استخراج کنیم؛ بنابراین سرعت بالا می‌رود. ولی اگر حجم اطلاعات بسیار زیاد شود، پیاده‌سازی چنین سیستمی ممکن نیست.

مثال این نوع دیتابیس، فایل‌های اکسل است.

 

نرم‌افزار اکسل، در اصل برای کار با دیتابیس‌های خطی است.

 

دیتابیس سازمانی (Hierarchical Database)

روابط در این دیتابیس‌ها، مثل چارت‌های درختی است. چنین چارت‌هایی در سازمان‌ها زیاد دیده می‌شوند؛ سطح‌های مختلفی دارند (مثل سطوح مدیریت کلان، مدیریت میانی و مدیریت اجرایی)، هر سطح واحدهای خودش را دارد (مثل واحد مالی، واحد فروش و واحد استقرار) و هر واحد هم سطوح مختلفی را در خود جای می‌دهد. جدول‌ها و مقدارها (هر چیزی که داخل خانه‌های جدول می‌نویسیم) در خانه‌های این چارت قرار می‌گیرند.

این نوع دیتابیس‌ها، می‌تواند برای ساختار سازمان‌ها استفاده شود. همچنین، می‌تواند فهرست‌های چند کتاب را در خود داشته باشد. البته در حال حاضر، این مدل دیتابیس در فایل‌های XML استفاده می‌شود.

دیتابیس شبکه‌ای (Network Database)

اشتباه نکنید؛ دیتابیس شبکه‌ای، ربطی به شبکه‌های کامپیوتری ندارد. می‌توان گفت که دیتابیس شبکه‌ای شبیه دیتابیس‌های سازمانی است. ولی تفاوت‌شان در اینجا است که در یک سطح، واحدهای مختلف می‌توانند با هم ارتباط داشته باشند. شکل زیر این نوع دیتابیس را بهتر نشان می‌دهد.

 

درباره‌ی انواع مختلف دیتابیس هم گفتیم. چیزی که باقی مانده، برندهای مشهور این نرم‌افزارها (سیستم‌های مدیریت دیتابیس) است. با ما همراه باشید.