قبل از هرچیز، برای این که دیتابیس را بشناسیم می‌توانیم قراردادی بین خودمان بگذاریم:

«کامپیوترها هیچ چیز نمی‌فهمند!»

قبلا هم برای‌تان نوشته بودیم که اطلاعات و برنامه‌ها، لایه به لایه ترجمه می‌شوند تا به مغز کامپیوتر برسند. در مغز کامپیوتر اطلاعات وجود ندارد؛ در آنجا فقط «داده» یا «دیتا» می‌بینیم. کامپیوتر جز دیتا، هیچ چیز دیگری را متوجه نمی‌شود.

در کامپیوتر، همه چیز به شکل جدول است.

اجازه دهید که مثالی بزنیم. تصویر زیر را ببینید:

در اینجا، مربعی سبز داریم. این مربع، مجموعه نقاطی است که کنار هم چیده شده‌اند. تعدادشان حدود صد و نود و دو هزارتا است. این نقاط می‌توانستند به صورت یک خط کنار هم باشند؛ خطی با طول صد و نود و دو هزار نقطه. ولی الآن، به صورت 434 خط کنار هم قرار گرفته‌اند که هرکدام، به اندازه‌ی 442 نقطه طول دارند (ضرب این دو عدد هم حدود صد و نود و دو هزار می‌شود؛ همان تعداد نقطه‌). تمام این نقاط سبز هستند؛ ولی برای کامپیوتر باید دقیق‌تر از این حرف زد. کامپیوتر باید تمام رنگ‌هایی که ما انسان‌ها با عنوان سبز می‌شناسیم، از هم تفکیک کند. برای همین، هر رنگ ترکیبی از آبی، سبز و قرمز در نظر گرفته می‌شود. مقدار هر کدام هم با عددی از صفر تا 255 مشخص می‌شود و در نهایت، این اعداد رنگ نهایی را شکل می‌دهند. مقدار قرمز در این مربع 39، مقدار سبز 237 و مقدار آبی، 87 است. حالا طور دیگری نگاه کنید؛ این عکس می‌تواند جدولی با 434 سطر و 442 ستون باشد که داخل خانه‌هایش، کد عکس نوشته شده باشد.

به همین ترتیب، عکس‌های دیگر هم می‌توانند جدول باشند. فیلم‌ها هم می‌توانند جدول‌هایی باشند که خانه‌هایی ساخته شده از جدول عکس در خودشان داشته باشند؛ هر خانه یک فریم.

فایل‌هایی مثل عکس و ویدیو، هرجایی که قرار بگیرند آدرس دارند. این آدرس‌ها می‌توانند در جدول‌های دیگری قرار بگیرند که صفحات وب‌سایت، شکل و شمایل اپلیکیشن موبایل،  فایل‌های لایه‌باز گرافیکی و حتی فونت‌ها را بسازند.

تا اینجا، فهمیدیم که دیتا به صورت جدول ثبت و ضبط می‌شود. حالا اجازه دهید به دیتابیس برسیم.

 

گفتیم که همه‌چیز دیتا است. دیتا هم به صورت جدول ذخیره می‌شود. حالا به یک وب‌سایت فکر کنید؛ عکس، متن، پس زمینه و ویدیو. اگر وب سایت فقط یک جدول باشد، نمی‌توان انتظار داشت که به این سادگی بالا بیاید. مطمئنا خواندن یک جدول بزرگ، سخت‌تر از این است که داخلش به دنبال آدرسی بگردیم و نتیجه را پیدا کنیم. یک لحظه فکر کنید که بخواهید کل تهران را ریز به ریز بگردید و شخص خاصی را داخلش پیدا کنید. آیا چنین کاری بدون آدرس ممکن است؟

دیتابیس، نحوه‌ی آدرس‌دهی به دیتا را مشخص می‌کند. دیتابیس به مکان، فولدر یا فایلی خاص اشاره نمی‌کند؛ بلکه معرف این است که فایل‌ها چگونه با هم ارتباط دارند.

پست بعدی، به انواع مختلف دیتابیس می‌پردازد. با ما همراه باشید.